از زمانی که پاکستان در ۸ آوریل آتشبسی میان ایران و ایالات متحده اعلام کرد و اسرائیل نیز آن را پذیرفت، یک پرسش اصلی همچنان مطرح است: آیا این آتشبس قرار است راه را برای یک مسیر سیاسی باز کند، یا صرفاً فرصتی است برای بازسازی توان نظامی؟ خود آتشبس برقرار شده، اما تصویری که از تحرکات نظامی پس از آن دیده میشود، این پرسش را همچنان باز نگه میدارد. [1]
آنچه روشن است این است که آمریکا کاهش معناداری در آرایش کلی نیروهای خود در سنتکام و یوکام نشان نداده است. در ۹ آوریل، پنج هواپیمای سوخترسان با علائم CLEAN21 تا CLEAN24 و یک سوخترسان دیگر با هویت نامشخص به سمت آمریکا بازگشتند. هرچند این هواپیماها پیشتر در افزایش استقرار جنگندهها در فوریه به یوکام نقش داشتند، اما الگوی پروازی آنها این بار نشانهای از سوخترسانی هوایی که بتوان از آن بازگشت جنگندهها به آمریکا را نتیجه گرفت، نشان نمیداد. بر اساس دادههای متنباز موجود، این تحرکات نشانه یک عقبنشینی آشکار به نظر نمیرسد.
نکته مهمتر این است که صبح ۸ آوریل، تنها چند ساعت پس از اعلام آتشبس، آمریکا ۱۲ فروند A-10 را به سمت خاورمیانه منتقل کرد. رصد متنباز پروازها این جابهجایی را نشان داده است. هرچند این موضوع بهتنهایی اثباتکننده تشدید قریبالوقوع درگیری نیست، اما زمانبندی آن قابل توجه است. A-10 بهطور شناختهشده برای پشتیبانی نزدیک هوایی و حمایت از عملیات زمینی به کار میرود؛ چیزی که لزوماً نشانه آماده شدن برای عقبنشینی نیست. [2]
تصویر دریایی نیز در همین جهت است. ناوگروه رزمی هواپیمابر USS George H.W. Bush در ۳۱ مارس از نورفک در قالب یک مأموریت برنامهریزیشده حرکت کرد و پیشروی آن به سمت شرق در دوره آتشبس نیز ادامه یافته است. بر اساس رصد متنباز، این ناوگروه آخرینبار در ۶ آوریل در میانه اقیانوس اطلس دیده شد و یکی از ناوشکنهای کلاس آرلی برک آن نیز در ۳ آوریل از جبلالطارق عبور کرده بود. گروه آبیـخاکی USS Boxer نیز از اقیانوس آرام حرکت کرده و در پایان مارس به پرل هاربر رسیده و سپس مسیر خود را به سمت غرب ادامه داده است. در این مرحله، زمان دقیق رسیدن این یگانها هنوز به عبور آنها از گلوگاههایی مانند جبلالطارق و تنگه مالاکابستگی دارد، اما الگوی کلی را نمیتوان نادیده گرفت: آمریکا همچنان در حال انتقال تجهیزات و نیروهای نظامی به سمت منطقه است، نه دور کردن آنها از منطقه.[4][3]
تصویر هوایی نیز نشان میدهد که نیروهای آمریکا و اسرائیل همچنان بهطور مداوم در حال پایش اوضاع هستند. هواپیماهای سوخترسان همچنان در منطقه و اطراف آن پرواز میکنند؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده آن باشد که جنگندهها هنوز در حال اجرای پروازهای شناسایی، گشت یا مأموریتهای آمادهباش هستند، حتی اگر تصویر کامل عملیاتی از دادههای متنباز بهتنهایی قابل مشاهده نباشد. این مسئله بهخودیخود اثباتکننده عملیات تهاجمی نیست، اما نشان میدهد که آسمان منطقه همچنان از نظر نظامی فعال است و آرام نشده است.
از سوی دیگر، در شرق مدیترانه نیز نشانههایی دیده میشود. بر اساس رصد متنباز، به نظر میرسد Ford دوباره به شرق مدیترانه بازگشته باشد و یک هواپیمای Grumman C-2A Greyhound با شناسه RG03 که به Ford منتسب است نیز در آن منطقه مشاهده شده است. اگر این موضوع درست باشد، باز هم این تصویر را تقویت میکند که داراییهای اصلی هوانوردی دریایی آمریکا همچنان برای استفاده سریع در موقعیت باقی ماندهاند و نشانهای از عقبنشینی دیده نمیشود.
وضعیت پایش در اطراف هرمز نیز معنادار است. یک پهپاد MQ-4C Triton در ۸ و ۹ آوریل در حال رصد تنگه هرمز، بهویژه بخش شرقی آن، مشاهده شد. سپس روز گذشته گزارش شد که این پهپاد بر فراز خلیج فارس ارتفاع از دست داده و احتمالاً سرنگون شده است. هنوز هیچ تأیید رسمی از سوی آمریکا درباره این بخش آخر وجود ندارد، بنابراین این موضوع همچنان تأییدنشده است. اما حتی بدون تأیید علت، الگوی پروازی گزارششده بهخوبی با تداوم عملیات شناسایی در دوره آتشبس سازگار است.
در نتیجه، پرسش اصلی همچنان بیپاسخ مانده، اما شواهد نظامی در یک جهت اشاره میکنند: این وضعیت هنوز شبیه آتشبسی نیست که بعد از آن روند کاهش نیرو آغاز شده باشد. بیشتر شبیه یک توقف موقت در درگیری فعال است؛ زمانی که بازیگران اصلی مواضع خود را حفظ میکنند، نیرو میآورند، اوضاع را زیر نظر دارند و گزینههای خود را باز نگه میدارند. اگر این آتشبس واقعاً در حال تبدیل شدن به یک روند سیاسی جدی بود، انتظار میرفت نشانههای روشنتری از کاهش نیروها دیده شود. تا این لحظه، تصویر متنباز چنین چیزی را نشان نمیدهد.
منابع:
[1] Reuters
[2] ItaMilRadar
[3] U.S. Navy
[4] USNI News