روز دوم آتشبس یکی از مهمترین ابهامهای این توافق را آشکارتر کرده است: آیا لبنان هم شامل آتشبس میشود یا نه؟ واشنگتن و اسرائیل میگویند خیر، اما ایران تأکید دارد که لبنان باید بخشی از آتشبس باشد. فرانسه و بریتانیا هم گفتهاند که لبنان باید در این توافق گنجانده شود، و نشانههای میانجیگری قبلی پاکستان نیز در همین جهت بود. اهمیت این موضوع از آنجاست که ادامه حملات اسرائیل به لبنان اکنون مستقیماً بر موضع ایران درباره تنگه هرمز اثر میگذارد. [1]
در بُعد دریایی، موضع ایران همچنان متناقض به نظر میرسد. در حالی که ایران رسما القا میکرد که تنگه هرمز پس از حملات به لبنان عملاً دوباره بسته شده، سپاه پاسداران دستورالعمل تازهای برای عبور کشتیها صادر کرد: مسیر ورودی باید از شمال جزیره لارک عبور کند و مسیر خروجی از جنوب آن، و کشتیها نیز باید عبور خود را با نیروی دریایی سپاه هماهنگ کنند. رویترز گزارش داده است که کشتیها اکنون از آبهای اطراف جزیره لارک عبور داده میشوند، نه از مسیر عمیقتر و نزدیکتر به عمان که پیش از جنگ معمول بود. در عمل، این یعنی عبور و مرور به آبهای تحت کنترل ایران منتقل شده و به مسیری کمعمقتر از کانال اصلی سابق تغییر یافته است. [2]
خطوط دریانوردی جدید معرفیشده توسط سپاهپاسداران
اهمیت این موضوع در آن است که نشان میدهد هرمز دیگر مانند یک مسیر عادی تجاری و بینالمللی عمل نمیکند. این تنگه اکنون به یک کریدور محدود تحت کنترل عملیاتی ایران تبدیل شده؛ بهطوریکه عبور کشتیها بیش از آنکه تابع الگوهای معمول کشتیرانی باشد، وابسته به دستورالعملهای ایران است. رویترز همچنین گزارش داده که ایران ممکن است عبور را به حداکثر ۱۵ کشتی در روز محدود کند؛ رقمی که حتی در صورت ادامه عبور، همچنان بسیار پایینتر از سطح عادی تردد خواهد بود. [2][3]
بر اساس رصد متنباز مسیر کشتیها، پس از آتشبس همچنان تعداد محدودی از کشتیهای غیرایرانی از تنگه عبور کردهاند. از جمله Dina Ocean، Marivex، MSG، Sara، Ocean Sky و Lucky Gate. به نظر میرسد Dina Ocean و Marivex از بندرعباس حرکت کردهاند که میتواند نشانهای از حمل بار مرتبط با ایران باشد. MSG، Sara و Ocean Sky از خلیج فارس به سمت دریای عمان حرکت کردهاند، در حالی که Lucky Gate از طریق هرمز وارد خلیج فارس شده است. همچنین به نظر میرسد MSG نخستین نفتکشی باشد که پس از آتشبس از تنگه عبور کرده و بنا بر گزارشها به سمت هند در حرکت است. نفتکش LNG با نام MAB 5 نیز به گذرگاه نزدیک شد اما سپس برگشت، و به همین دلیل هنوز مشخص نیست که آیا واقعاً عبور کرده یا نه. کشتی Arhimeda هم از قبل در حال حرکت به سمت تنگه بوده است.
با این حال، هنوز درباره نحوه اجرای واقعی مسیرهای جدید ابهام وجود دارد. بر اساس رصد متنباز، Ocean Sky و MSG ظاهراً از مسیری خارج شدهاند که برای تردد ورودی تعریف شده بود. این میتواند نشان دهد که اجرای دستورالعملها هنوز یکدست نیست، یا اینکه برخی کشتیها بهصورت موردی مدیریت میشوند. همین ابهام، خود بخشی از ماجراست.
دادههای متنباز تردد کشتیها در تنگه هرمز از MarineTraffic.com در ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
بنابراین روشنترین جمعبندی امروز این است: هرمز نه کاملاً بسته است و نه واقعاً باز. تعداد کمی کشتی، از جمله دستکم یک نفتکش، در حال عبور هستند؛ اما تنگه همچنان در قالب یک رژیم عبور محدود و مشروط از نظر سیاسی عمل میکند، نه بهعنوان یک مسیر بینالمللی کشتیرانی که به وضعیت عادی بازگشته باشد. آمار کلی تردد که رویترز منتشر کرده نیز همین نتیجه را تأیید میکند: رفتوآمد به شکلی محدود از سر گرفته شده، اما ناوبری عادی در تنگه هرمز هنوز بازنگشته است. [2][3]
منابع
[1] Reuters
[2] Reuters
[3] Reuters